Επιμορφωτικό σεμινάριο στις Αζόρες για το περιβάλλον και την αειφορία (2025-26)

Λεπτομέρειες: Category: Διαπίστευση; Hits: 48

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του δεύτερου έτους της Διαπίστευσης Erasmus+, η εκπαιδευτικός Θεοχαρώ Ματζαβίνου συμμετείχε... στο επιμορφωτικό σεμινάριο “Azores, Preserving Nature: Teaching Sustainability Skills”, το οποίο διοργανώθηκε από το PIC – Pedagogical Innovation Centre

και πραγματοποιήθηκε από τις 10 έως τις 15 Αυγούστου 2026 στο νησί São Miguel του αρχιπελάγους των Αζορών.

Στην επιμόρφωση συμμετείχαν 14 εκπαιδευτικοί από την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ουγγαρία, την Αυστρία, τη Γερμανία και τη Λιθουανία,

δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα γόνιμο ευρωπαϊκό περιβάλλον ανταλλαγής εμπειριών και εκπαιδευτικών πρακτικών.

Η επιμόρφωση πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση της εκπαιδεύτριας Neuza Salvador, η οποία, μέσα από βιωματικές και συνεργατικές δραστηριότητες,

συνέβαλε στη δημιουργία ενός κλίματος εμπιστοσύνης, δημιουργικότητας, ενεργητικής ακρόασης και ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ των συμμετεχόντων.

Η διαφορετικότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων και των σχολικών πραγματικοτήτων των έξι χωρών λειτούργησε ως πηγή νέων ιδεών

και διεύρυνε τον διάλογο γύρω από την περιβαλλοντική εκπαίδευση.

Το σεμινάριο επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση για τη βιωσιμότητα και την προστασία της φύσης,

με αξιοποίηση καινοτόμων πρακτικών υπαίθριας και βιωματικής μάθησης.

Οι συμμετέχοντες δεν περιορίστηκαν στη θεωρητική προσέγγιση των περιβαλλοντικών ζητημάτων, αλλά ήρθαν σε άμεση επαφή

με διαφορετικά οικοσυστήματα της São Miguel, παρατηρώντας, εξερευνώντας, συνεργαζόμενοι και αναστοχαζόμενοι

πάνω στις ανθρώπινες παρεμβάσεις και στις δυνατότητες προστασίας και αποκατάστασης της φύσης.

Στο πλαίσιο της επιμόρφωσης πραγματοποιήθηκαν εκπαιδευτικές δράσεις στη Serra de Tronqueira, στις Furnas και στις Sete Cidades,

πεζοπορίες και δραστηριότητες παρατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος, παρατήρηση φαλαινών και δελφινιών, γνωριμία με την τοπική χλωρίδα και πανίδα,

επισκέψεις σε περιβαλλοντικά και ερμηνευτικά κέντρα, καθώς και δραστηριότητες Outdoor Education στην πόλη της Ponta Delgada.

Παράλληλα, αξιοποιήθηκαν ψηφιακά εργαλεία, όπως τα Digipad, PlantNet και Environment Challenge, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργατική μάθηση,

την ενεργητική ακρόαση, την αυτενέργεια, τη δημιουργικότητα και την ανάπτυξη νέων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους.

Ιδιαίτερα έντονη υπήρξε η διαπίστωση ότι πίσω από την απαράμιλλη φυσική ομορφιά των Αζορών κρύβεται μια μακρά ιστορία ανθρώπινων παρεμβάσεων,

οι οποίες σε σημαντικό βαθμό έχουν μεταμορφώσει τα φυσικά οικοσυστήματα του νησιού.

Το εντυπωσιακό τοπίο που συναντά ο επισκέπτης —οι εκτεταμένες φυτείες κρυπτομέριας (Cryptomeria japonica),

οι μεγάλες εκτάσεις του εισβολικού ginger lily (Hedychium gardnerianum), οι ατελείωτοι φράχτες από ορτανσίες

και άλλα φυτικά είδη που χαρακτηρίζουν σήμερα το τοπίο— δεν αποτελεί στο σύνολό του την αρχική φυσική βλάστηση των Αζορών.

Η επέκταση εισαγόμενων ειδών έχει σε αρκετές περιοχές περιορίσει την παρουσία της γηγενούς και ενδημικής χλωρίδας

και έχει επηρεάσει τα οικοσυστήματα του νησιού.

Η ίδια η επίσημη διαχείριση της περιοχής των Furnas αναγνωρίζει ως σημαντικά προβλήματα την εξάπλωση εισβολικής χλωρίδας,

τις μονοκαλλιέργειες και την απώλεια ενδιαιτημάτων της μακαρονησιακής φυσικής βλάστησης. (Azores)

Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η γνωριμία με την ιστορία του Priolo (Pyrrhula murina), ενός ενδημικού πουλιού της São Miguel

και ενός από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα της σχέσης ανάμεσα στην ανθρώπινη παρέμβαση,

την απώλεια ενδιαιτήματος και την προσπάθεια αποκατάστασης ενός οικοσυστήματος.

Η επιβίωση του Priolo εξαρτάται από τη διατήρηση της φυσικής δασικής βλάστησης της Laurissilva, η οποία έχει υποστεί σημαντικές πιέσεις

από την ανθρώπινη δραστηριότητα και την εξάπλωση εισαγόμενων ειδών. Η κατάσταση του είδους είχε φτάσει σε εξαιρετικά κρίσιμο σημείο

και κατά τη δεκαετία του 1990 εκτιμάται ότι είχαν απομείνει περίπου 100 ζευγάρια.

Αντίστοιχα αποκαλυπτική ήταν η περίπτωση της Lagoa das Furnas.

Η εντατικοποίηση της γεωργίας και της κτηνοτροφίας και η χρήση λιπασμάτων είχαν συμβάλει στην εισροή θρεπτικών ουσιών στη λίμνη

και στην εμφάνιση φαινομένων ευτροφισμού. Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν περιορίστηκε σε μεμονωμένες δράσεις ευαισθητοποίησης.

Προχώρησε σε επίπεδο σχεδιασμού και δημόσιας πολιτικής, με αλλαγές στις χρήσεις γης, απόκτηση γεωργικών εκτάσεων από την κυβέρνηση των Αζορών,

απομάκρυνση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας από τμήματα της λεκάνης απορροής, περιορισμό των φορτίων λιπασμάτων και

παράλληλες δράσεις οικολογικής και τοπιακής αποκατάστασης. Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν συνδεθεί με βελτίωση της ποιότητας του νερού της λίμνης.

Τα δύο αυτά παραδείγματα ανέδειξαν ένα ιδιαίτερα σημαντικό μήνυμα: η περιβαλλοντική υποβάθμιση δεν είναι αναγκαστικά μονόδρομος.

Οι ανθρώπινες παρεμβάσεις μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές και μακροχρόνιες αλλαγές στα οικοσυστήματα.

Όταν, όμως, υπάρχει επιστημονική γνώση, συστηματική παρακολούθηση, μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, πολιτική βούληση και κοινωνική συμμετοχή,

μπορούν να υπάρξουν ουσιαστικές παρεμβάσεις αποκατάστασης και προστασίας.

Αυτό ακριβώς αποτέλεσε ένα από τα πιο ισχυρά μηνύματα της επιμόρφωσης: υπάρχουν επιλογές.

Η εμπειρία αυτή συνδέεται άμεσα με τον στόχο της Διαπίστευσης Erasmus+ του 4ου ΓΕΛ Ρόδου για την ευαισθητοποίηση των μαθητών

σχετικά με το περιβάλλον, την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης και τη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στην αειφορία και τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

Το σχέδιο της Διαπίστευσης Erasmus+ επιχορηγείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών είναι η Εθνική Μονάδα Συντονισμού.